پادکست «نوسان» با میزبانی کیدا بود اسفندیاری، یکی از جامع‌ترین و به‌روزترین منابع تحلیل اقتصادی هفتگی به زبان فارسی است. در این شماره، تحولات اقتصادی هفته در ایران و جهان به تفصیل بررسی شده است: از نرخ دلار و قیمت طلا/سکه، تا روند بورس تهران، تورم، بازار مسکن، خودرو، کریپتو و تحولات اقتصادی جهانی. این مقاله، خلاصه کامل و دسته‌بندی شده تمام موضوعات پوشش داده شده در این قسمت است.

⛽ بنزین و چالش‌های قیمت‌گذاری

مهم‌ترین خبر هفته، اعلام نرخ جدید بنزین با قیمت ۸۷,۲۰۰ تومان برای لیتر بنزین ۹۵ در ۲۰ و چند جایگاه در کرمان بود. این تصمیم در حالی که بسیاری از مردم در تعطیلات بودند، بدون اطلاع قبلی اعلام شد و بلافاصله جنجال و سر و صدایی را به دنبال داشت. gouvernement ابتدا تکذیب کرد، اما پس از چند ساعت اعلام کرد که طرح هنوز به مرحله اجرا نرسیده است. این برای چندمین بار است که چنین روندی تکرار می‌شود: ابتدا نرخ جدید اعلام می‌شود، جنجال پیش می‌آید، سپس تکذیب یا تعلیق اعلام می‌شود.

بنزین در ایران یک «توافق نانوشته» با دولت است: مردم با قیمت پایین بنزین زندگی خود را تنظیم کرده‌اند. کارمندی که ۱۲۰ کیلومتر صبح پا می‌شود و به سر کار می‌رود، با بنزین گران تمام خرج و مخارج زندگی با دستمزدها و هزینه‌های ثابت را تنظیم کرده است. بنزین گرون شدن تأثیر عجیب و غریبی بر قیمت‌ها دارد – بسیاری از خانواده‌ها تحت فشار عجیب و غریب قرار می‌گیرند، حتی اگر اثر مستقیم آن بر قیمت‌ها محدود باشد. اقتصاد رفتاری می‌تواند مبنای یک تغیر باشد: اگر مردم تصور کنند قیمت‌ها می‌رفتند، رفتارشان تغییر می‌کند و همین انتظار، خود به خود قیمت‌ها را بالا می‌برد.

سهمیه‌بندی جدید چند نرخی: ۱۵۰۰ تومانی (۳۰۰۰ لیتر)، ۳۰۰۰ تومنی (سهمیه دوم)، و ۵۰۰۰ تومنی (از سهمیه سوم به بعد). این تدریج قیمت‌گذاری در چند ماه گذشته به تدریج اعمال شده: ابتدا ۱۵۰۰ تومنی، سپس ۳۰۰۰ تومنی، و در نهایت ۵۰۰۰ تومنی. نکته مهم: می‌گویند قیمت بنزین در ایران ارزان است، اما در زندگی روزمره مردم، اثر تورمی آن فراتر از محاسبه مستقیم است.

💵 دلار، طلا و ارزهای دیجیتال

مهم‌ترین شاخص اقتصاد ایران، نرخ دلار، همچنان در محور توجه قرار دارد. روش «سبز میدونی» برای تخمین قیمت دلار: عدد نقدینگی را یک سری صفر کم کنید، تقریباً به قیمت دلار می‌رسید. با نقدینگی فعلی، تخمین قیمت دلار در اسفند ۱۴۰۵ حدود ۲۶۰ تا ۲۷۰ هزار تومان است. اگر صادرات نفت کمتر/بیشتر شود یا ارزها بلاک/آزاد شوند، این عدد متغیر است.

قیمت جهانی طلا در هفته اخیر حول ۴۷۰ تا ۵۰۰ دلار برای اسفند پیش‌بینی شده (جي‌پی مورگان ۱۷۰،۰۰۰ دلار، برنستین ۱۵۰ هزار دلار). قیمت طلای ۱۸ عیار در اسفند حدود ۳۰ میلیون تومان و سکه امید/بهار آزادی حدود ۲۶۰ تا ۳۲۰ هزار تومان تخمین زده شده. نقره در ماه اخیر بازدهی بهتری از طلا داشته (از ۷۲ به ۶۷ نسبت طلا/نقره نزول یافته).

نکته مهم: صندوق‌های ETF طلا در هفته اخیر ورود پول شدید داشته‌اند (۱ و ۱/۱۰ میلیارد دلار در ۳ روز). بانک‌های مرکزی جهان در حال خرید طلا هستند (چین ۴۲ میلیارد دلار فروش اوراق قرضه آمریکا). هزینه استخراج طلا از ۱۰۰ دلار (۲۰۲۰) به ۱۵۰۰ دلار رسیده – افزایش تقاضا و هزینه استخراج. چین ۴۲ میلیارد دلار اوراق قرضه آمریکا فروخته و طلا خریده است.

🪙 بیتکوین و ارزهای دیجیتال

بیتکوین همچنان روند افزایشی دارد. پیش‌بینی‌ها برای ۶ تا ۱۲ ماه آینده: بدبینانه ۴۰-۶۰ هزار دلار، میانه ۸۰-۱۲۰ هزار دلار، خوش‌بینانه ۱۵۰-۱۷۰ هزار دلار. کف قیمتی احتمالی ۴۰-۴۶ هزار دلار، حتی سناریوی پنیک تا ۲۸ هزار دلار. پیش‌بینی‌هاstitutions: استاندارد چارتر ۱۵۰ هزار دلار، جی‌پی مورگان ۱۷۰،۰۰۰ دلار، برنستین ۱۵۰ هزار دلار، سیتی گروپ ۸۲ هزار دلار. نیمی از پیش‌بینی‌ها پایین‌تر از پیش‌بینی‌های قبلی اصلاح شده‌اند.

نکته مهم: بیتکوین رابطه معکوس با شاخص دلار و نرخ بهره دارد. اگر نرخ بهره ثابت بماند و شاخص دلار تحرک زیادی نداشته باشد، بیتکوین در حالت ثبات می‌ماند. ارتباط معکوس با دلار و نرخ بهره باعث می‌شود با ثبات نرخ بهره، روند صعودی بیتکوین ادامه یابد.

📈 بورس تهران و بازار سهام

شاخص کل بورس در هفته اخیر رشد بسیار خوبی داشت: تا ۵ میلیون و ۷۳۶ هزار واحد رسیده، در یک روز ۱.۴۶٪ رشد. تمام سه شاخص (شاخص کل، شاخص هم‌وزن، فرابورسم) رشد کردند. میانگین بازده هفتگی شاخص حدود ۷٪. ارزش معاملات در روز ۱۸ مرداد رکورد زده شد.

سهم‌های پیشنهادی برای رشد:IFA، سمن، نارنج، فارابی، بیدار، موج، فیروزه، توان، شتاب‌آگاه. صندوق‌های سهامی: کیان ۱۵٪ بازده هفتگی، موج فیروزه، توان مفید، شتاب‌آگاه. صندوق‌های طلا و درآمد ثابت هم ورود پول قابل‌توجه داشته‌اند.

ورود پول حقیقی در هفته سوم مرداد: بیشترین ورود به ۵۰ شرکت بزرگ حدود ۷۰۰۰ میلیارد تومان. سهامی حق تقدم و صندوق‌های سهامی حدود ۶۰۰ میلیارد تومان، صندوق‌های درآمد ثابت حدود ۳۰۰۰ میلیارد تومان. صندوق‌های طلا ۱۹۳ ورود، نقره ۲۶ خروج، اهرمی ۷۹۳ خروج.

بازدهی یک ماهه صندوق‌ها: پولاد/معدن/سیمان/سیمان و متال/آلیاژ بالاترین‌ها. بازده ۶ ماهه: بنکاری/ملی/ملت/پاسارگاد/سامان. صندوق‌های درآمد ثابت: سپر/یاقوت/لبخند – بازده هفتگی ۲۰+ همت. صندوق‌های طلا با ورود پول مجدد پس از افزایش قیمت جهانی.

ورود/خروج پول در صندوق‌های درآمد ثابت ۲۰ روز اخیر: نوزدهم و بیستم مرداد ورود مجدد پول (پارکینگ پول). صندوق‌های طلا و درآمد ثابت منبع ورود پول در بازار سهام. فعالان بازار سرمایه در این صندوق‌ها پارک می‌کنند.

📊 تورم، مسکن و هزینه‌های حیات

تورم سالانه کالاهای مصرفی در تیرماه حول ۸۶٪، تورم خدمات ۳۹٪. تورم کالاها بالا، تورم خدمات پایین و رکود. تورم خدمات به خاطر رکود و دستمزدهای پایین است. مواد غذایی، خودرو و ख الموارد ۱۲۰-۳۰٪ افزایش. درآمدها کم شده، ۶۳۰ هزار شغل صنعتی از بین رفته در بهار ۱۴۰۳. حقوق ۴۰-۵۰٪ افزایش، اما دلار ۱۰-۱۵٪ و خوراکی ۱۲۰٪ افزایش.

🏠 بازار مسکن: رکود عمیق

کمبود مسکن در ایران از ۵۰۰ هزار واحد به ۲ میلیون و ۶۰۰ هزار واحد رسیده (۲۰۱ تا ۲۰۲۳). موجودی واحدهای مسکونی: ۲۵ میلیون و ۵۰۰ هزار واحد. سهم ایران از کمبود جهانی مسکن ۴ برابر شده. تورم ۱۰۶٪ افزایش قیمت پیشنهادی ملک در اسفند ۱۴۰۵ تا ۱۰۶٪ افزایش. قیمت پیشنهادی ملک در شمال تهران ۴۰۰ میلیون تومان/متر، هزینه ساخت ۵۰-۷۰ میلیون.

تولید واحدهای مسکونی در بهار ۱۴۰۵: ۱۰۶٪ افزایش قیمت. هزینه ساخت در شمال تهران ۵۰-۷۰ میلیون تومان/متر، در حاشیه‌ها ۳ میلیارد برای ۸۰ متری. گروه‌های گران شده: نقاشی ساختمان ۶۴.۹٪، ساختمان ۴۱٪، آسفالت/ایزوگام ۴۱٪. قطعه سازان، qaz، و نفت بیشترین کاهش را داشته‌اند.

موجودی و کمبود مسکن در کشورهای مختلف: ایران از پاکستان و مصر بدتر، از عربستان بهتر. تورم ۱۰۶٪ قیمت مسکن، ۴۰-۵۰٪ افزایش دستمزد vs ۸۸٪ تورم کالا/خدمات. درآمدها کاهش یافته، ۶۳۰ هزار شغل صنعتی از بین رفته در بهار ۱۴۰۳.

🚗 صنعت خودرو: رکورد منفی

تولید خودرو در ۴ ماه اول سال: ایران خودرو منفی ۱۲.۲٪ کاهش، سایپا منفی ۴۷.۵٪ کاهش. ایران خودرو ۱۳۳ هزار واحد، سایپا ۴۱۵۵۲ واحد تولید. اگر همین روند ادامه یابد، ایران خودرو تا آخر سال حدود ۴۰۰ هزار و سایپا حدود ۱۲۴ هزار تولید خواهد کرد.

نکته مهم: ایران خودرو تعهد پیش‌فروش زیادی ندارد، اما سایپا حدود ۸۰ تا ۹۰ هزار واحد پیش‌فروش معوق دارد. از نظر مالی، سایپا وضعیت بدی دارد: بدهی سنگین به قطعه‌سازها، بانک‌ها، چک‌های برگشتی و اعتماد از دست رفته. ایران خودرو از نظر مالی بهتر است. تفاوت عملکرد بخش خصوصی و دولتی: در جنگ و شرایط بحرانی، بخش خصوصی عملکرد بهتری داشته.

قیمت خودرو روند قیمت دلار را تبعیت می‌کند. مرکز پژوهش‌های مجلس bestätigt این روند. قیمت کارخانه و بازار خودرو به هم نزدیک‌ترین سطح در چند سال اخیر رسیده – تفاوت کمینه. بخرید/نخرید؟ اگر بگویم بخرید، می‌روند می‌گویند نمی‌دانم؛ اگر بگویم نخرید، فردا نمی‌خرند، ضرر می‌کنند. قیمت‌های پیشنهادی ملک و خودرو در دیواری و دیوار به حداکثر Nähe رسیده.

₿ بیت‌کوین، ارزهای دیجیتال و پیش‌بینی‌ها

بیتکوین روند صعودی ادامه دارد. پیش‌بینی ۶ تا ۱۲ ماه: بدبینانه ۴۰-۶۰ هزار دلار، میانه ۸۰-۱۲۰ هزار، خوش‌بینانه ۱۵۰-۱۷۰ هزار دلار. کف ۴۰-۴۶ هزار دلار، سناریوی پنیک تا ۲۸ هزار دلار. پیش‌بینی‌های مؤسسات: استاندارد چارتر ۱۵۰ هزار، جی‌پی مورگان ۱۷۰ هزار، برنستین ۱۵۰ هزار، سیتی ۸۲ هزار دلار.

پیش‌بینی‌های بیتکوین قبلی تقریباً تمامشان بالاتر از قیمت فعلی بوده‌اند – استاندارد چارتر ۱۵۰ هزار، جی‌پی مورگان ۱۷۰ هزار، برنستین ۱۵۰ هزار، سیتی ۸۲ هزار دلار. اکثریت پیش‌بینی‌ها نیمی شده‌اند. نیمی از پیش‌بینی‌ها پایین‌تر از پیش‌بینی‌های قبلی اصلاح شده‌اند.

نکته مهم: بیتکوین رابطه معکوس با شاخص دلار و نرخ بهره دارد. اگر نرخ بهره ثابت بماند و شاخص دلار تحرک زیادی نداشته باشد، بیتکوین در حالت ثبات می‌ماند. اگر نرخ بهره کاهش یابد، روند صعودی تقویت می‌شود. نکته مهم: زیر ۵ واحد کریپتو نگهدارید، بیشتر ریسک‌پذیر است.

💳 تراکنش‌های شاپرک و تحلیل اقتصاد رفتاری

تراکنش‌های شاپرک در هفته سوم مرداد: بیشترین ورود پول به ۵۰ شرکت بزرگ حدود ۷۰۰۰ میلیارد تومان. تراکنش‌های اینترنتی با وجود بحران اقتصاد، کمی رشد کرده‌اند (میلیمتری!). این یعنی حتی در رکود، پرداخت‌های آنلاین رشد می‌کند – اقتصاد رفتاری.

متوسط مبلغ هر تراکنش: در تیرماه شاخص خاص عجیبی دیده شده -Ronqood نشانه‌ای دیده نمی‌شود. اینترنتی‌ها رشد می‌کنند اما POSها رکود دارد. این یعنی مردم خرید آنلاین می‌کنند اما خرید فیزیکی کاهش یافته.

🌍 تحولات اقتصادی جهانی

اقتصاد آمریکا: تورم ۲.۵٪، بیکاری ۴.۳٪، رشد منفی در Q1. فد رزرو احتمال ثابت نگه داشتن نرخ بهره بالا رفته (۵۰-۷۰٪). نرخ بهره ۱۰ ساله ۴.۲٪. فد رزرو احتمال افزایش نرخ در سپتامبر کاهش یافته. شاخص دلار و نرخ بهره ۱۰ ساله ثابت.

اقتصاد چین: تورم پایین، صادرات رو به رشد. چین ۴۲ میلیارد دلار اوراق قرضه آمریکا فروخته، طلا خریده. اقتصاد اروپا: رکود فنی، تورم پایین، نرخ بهره در حال کاهش. جنگ اوکراین-روسیه: affecté بر قیمت نفت و گاز.

نرخ بهره آمریکا ۱۰ ساله: روی ۴.۲٪ تثبیت. احتمال افزایش در سپتامبر ۵۰-۷۰٪. بازار ۵۱-۵۵٪ ثابت موندن، ۴۵-۴۹٪ کاهش. Shiva curvenoch steepening. تورم تولیدکننده (PPI) ۱.۳٪ ماهانه، ۲.۵٪ سالانه.

✅ جمع‌بندی: نکات کلیدی هفته

• بنزین: نرخ ۸۷,۲۰۰ تومان، سهمیه‌بندی ۳ سطحی، اثر تورمی غیرمستقیم
• دالار: تخمین ۲۶۰-۲۷۰ هزارتومان اسفند، روش سبز میدونی
• طلا: جهانی ۴۷۰-۵۰۰ دلار، ۱۸عیار ~۳۰ میلیون، سکه ۲۶۰-۳۲۰ هزارتومان
• بیتکوین: روند صعودی، پیش‌بینی ۴۰-۱۷۰ هزار دلار
• بورس: شاخص ۵.۷۳ میلیون، رشد ۱.۴۶٪، ورود پول ۷۰۰۰ میلیارد
• طلا/سکه: ۱۸عیار ~۳۰ میلیون، سکه ۲۶۰-۳۲۰ هزارتومان، نقره بازده بهتر
• بورس: ورود پول ۷۰۰۰ میلیارد، صندوق‌های طلا ۱۹۳ ورود
• تورم: کالا ۸۶٪، خدمات ۳۹٪، درآمدها کم، ۶۳۰ هزار شغل از بین رفته
• مسکن: رکود عمیق، کمبود ۲.۶ میلیون واحد، تورم ۱۰۶٪
• خودرو: ایران‌خودرو -۱۲٪، سایپا -۴۷٪، تعهدات سایپا ۸۰-۹۰ هزار
• کریپتو: بیتکوین صعودی، پیش‌بینی ۴۰-۱۷۰ هزار دلار
• Shapiro: تراکنش‌های اینترنتی رشد می‌می‌کند، POS رکود
• جهان: فد ثابت، چین طلا خریدار، اروپا رکود، جنگ أوکراین

نکته پایانی: اقتصاد ایران در یک تقاطع حساس قرار دارد. تورم بالا، رکود، کمبود مسکن، رکود خودرو و فشار درآمدها، همه در کنار هم فشار عظیم بر خانه‌ها وارد کرده‌اند. در مقابل، بورس و طلا به عنوان ملاذ امن، همچنان جذابیت دارند. کلید عبور از این مرحله، مدیریت هوشمند پورتفوی، تنوع‌بخشی و تمرکز بر دارایی‌های واقعی (طلا، ارز، سهام با فاندامنتال قوی) است.

منبع: پادکست «نوسان» با کیدا بود اسفندیاری — تحولات اقتصادی هفته